Strona główna   Dodaj do ulubionych   Poleć stronę   Kontakt  
ISSN 1898-5556
  Szukaj    
Ograniczenie zakażeń anestezjologicznych w bloku operacyjnym

   Anestezjolog wykonuje w sali operacyjnej wiele zabiegów inwazyjnych niosących za sobą możliwość zakażeń. Personel anestezjologiczny obecny jest we wszystkich pomieszczeniach bloku operacyjnego, stąd jego zachowania i nawyki przyczyniają się znakomicie do utrzymania właściwej higieny a tym samym ograniczaniu powstawania i szerzenia się zakażeń. 

   Mechanizmy przenoszenia zakażeń w sali operacyjnej

1. Kontakt fizyczny - pomiędzy pacjentem/personelem a zakażonym przedmiotem, 
2. Zakażenia kropelkowe - z obiektu zakażonego poprzez kropelki zawierające drobnoustroje (kaszel, rozmowa, kichanie),
3. Zakażenie drogami oddechowymi - poprzez wdychanie małych cząsteczek zwieszonych w powietrzu, zawierających drobnoustroje. Cząstki takie mogą przez długi czas pozostawać w powietrzu i mogą być przenoszone na dalsze odległości.
4. Zakażenie poprzez krew, lub płyny - wnikające poprzez uszkodzoną skórę lub błony śluzowe 

   Działania anestezjologiczne mogą prowadzić do przenoszenia zakażeń wszystkimi powyższymi drogami. Z tego powodu konieczne jest opracowanie i ścisłe przestrzeganie zasad postępowania i organizacji pracy zespołu anestezjologicznego. Niestety w większości przypadków takie zalecenia, o ile w ogóle istnieją, albo nie są wyczerpujące albo nie obejmują wszystkich elementów postępowania. Ogólne wytyczne higieniczne, sprawdzane przez służby sanitarno - epidemiologiczne nie dotyczą najczęściej pracy zespołów anestezjologicznych. 

   W wielu krajach istnieją opracowania higieniczne dotyczące pracy zespołu anestezjologicznego w bloku operacyjnym i oddziale intensywnej terapii. Opierają się one na zasadach wypracowanych przez odpowiednie zespoły robocze towarzystw anestezjologii (USA, Niemcy, Anglia, Francja) . Należy szczególnie polecić bardzo szczegółowe zalecenia francuskie. Poniżej przedstawiam zasady takich wytycznych możliwe do zastosowania w Polsce.

  
Anestezjologia
   Sala operacyjna

   Wszystkie sale operacyjne muszą spełniać standardy czystości, wentylacji oraz konstrukcji. Zasady te są znormalizowane i od ich przestrzegania zależą nie tylko bezpieczeństwo pacjenta, ale i warunki pracy personelu.

  Personel
 1. Wymagane są odpowiedniego koloru ubrania zmieniane po każdym wyjściu z bloku operacyjnego. Bluza wpuszczana w spodnie.
 2. Obuwie podlegające automatycznej dezynfekcji
 3. Obowiązkowe jest noszenie w całym bloku operacyjnym nakrycia głowy, w salach operacyjnych masek i urządzeń ochraniających i zabezpieczających przed infekcją (bronchoskopia).
 4. Dezynfekcja rąk obowiązkowa przy każdym wejściu do sali operacyjnej, i po każdym zetknięciu się z pacjentem.
 5. W strefach zwiększonego ryzyka zakażenia niedopuszczalne jest noszenie biżuterii, zegarków lub innych ozdób na rękach i przedramionach.

  
Zmiana miejsca pobytu (sala operacyjna - sala wybudzeń).
1. Wyjście z sali operacyjnej do sali wybudzeń wymaga założenia osobnego fartucha, który musi być zdjęty przy powrocie na blok operacyjny.
2. Przed rozpoczęciem następnego znieczulenia konieczne jest zmiana maski i umycie rąk.
3. Wejście do innej sali operacyjnej musi być poprzedzone dezynfekcją rak.
4. Zabronione jest wejście ze strefy zakażonej do strefy czystej.
5. Opuszczenie strefy zakażonej (sali operacyjnej) wymaga obowiązkowo zdjęcia odzieży ochronnej i obuwia i pozostawienia ich w strefie zakażonej. 

   Aparat do znieczulenia i sprzęt anestezjologiczny.

1. Rurki dotchawicze i maski twarzowe musza być sterylizowane zgodnie z instrukcją producenta. Polecany jest sprzęt jednorazowego użytku.
2. Przy używaniu filtrów oddechowych, układ oddechowy aparatu do znieczulenia może być używany wielokrotnie. Filtry takie należy zmieniać codziennie, ze względu na zanieczyszczenia powierzchni zewnętrznych.
3. Dezynfekcja lub sterylizacja układów oddechowych winna odbywać się zgodnie z instrukcją producenta.
4. Gazy wydechowe winny być usuwane poprzez system ewakuacji gazów.
5. Aparatura anestezjologiczna musi być sprawna (procedura sprawdzania dwuetapowa). 

 
  Leki

1. Leki niezbędne do znieczulenia winny być przygotowywane bezpośrednio przed rozpoczęciem znieczulenia.
2. Rozpuszczone leki winny być użyte dla określonego jednego pacjenta. Pozostałość leków należy zniszczyć.
3. Leki znajdujące się w fiolkach winny być oznaczone datą i godziną otwarcia opakowania. Przed każdym nakłuciem fiolki korek musi być odkażony. Dla każdego pobrania leku należy używać nowej igły i strzykawki. Przy opakowaniach zbiorczych należy używać igły zaopatrzonej w filtr. Fiolki nakłute winny być przechowywane w lodówce. Przy podejrzeniu zakażenia fiolki natychmiast ją zniszczyć. 

  
Ekstubacja

1. Ekstubacja może być wykonywana bezpośrednio w sali operacyjnej, Brak jest dowodów, aby kaszel lub odsysanie wydzieliny z dróg oddechowych naruszały higienę sali operacyjnej.

  
Sala wybudzeniowa

1. Zalecane jest oddzielanie pacjentów zakażonych i czystych w osobnych salach wybudzeniowych. Taka zasada bardzo rzadko jest stosowana ze względu na konieczność osobnych pomieszczeń i personelu. Jeżeli pacjenci zakażeni i czyści przebywają w jednej sali wybudzeniowej, należy bezwzględnie przestrzegać zasady mycia rak i noszenia ochronnych fartuchów.

2. Pacjenci z zakażeniami opornymi na antybiotyki nie powinni przechodzić przez salę wybudzeniową, a bezpośrednio po zabiegu umieszczani być w strefie izolowanej oddziału pooperacyjnego lub intensywnej terapii.
Szczególnej uwagi wymaga wdrożenie nawyku dezynfekcji rak. Niestety lekarze, w tym anestezjolodzy, są w tym zakresie bardzo oporni. Zjawisko to ma charakter ogólny i dotyczy większości krajów. Liczba publikacji na powyższy temat jest imponująca, jednak szersze opracowania nie wykazują większego postępu. 

   Znieczulenie regionalne

   Znieczulenie regionalne lub blokady splotów wykonywane są albo w sali operacyjnej albo w sali przedoperacynej (dla oszczędności czasu). Niestety w każdej z tych metod możliwe jest zakażenie, stąd należy przestrzegać bardzo restrykcyjnych zaleceń. Większość stosowanych zaleceń jest zgodna, stąd przytaczam zalecenia amerykańskie.
1. Dezynfekcja rąk (polecane roztwory alkoholowe) zmniejsza częstość zakażeń przy wykonywaniu znieczuleń regionalnych. (A).
2. Czy mycie chirurgiczne rąk ma przewagę nad dezynfekcją - brak danych.
3. Większą liczbę kolonii wykrywano, jeżeli wykonujący nie zdejmował biżuterii przed dezynfekcją rąk. (B).
4. Zalecane jest używanie rękawiczek jałowych po dezynfekcji rąk, co zmniejsza częstość zakażeń i zabezpiecza wykonującego przed zakażeniem. (A).
5. Stosowanie jałowych fartuchów nie zmniejsza kolonizacji. Dane nie są wystarczające.
6. Zalecane jest stosowanie masek chirurgicznych przy wykonywaniu blokad. (B.).
7. Obecne dane nie potwierdzają korzyści stosowania filtrów do przedłużonego znieczulenia podpajęczynówkowego lub ciągłej blokady nerwów. (B). 
8. Stosowanie roztworów alkoholowych chlorheksydyny zmniejsza kolonizację i wykazuje najlepsze zabezpieczenie miejsca wkłucia. (A). 

   Zakażenia układu oddechowego

   Istotnym problemem staje się możliwość przeniesienia zakażenia z jamy ustnej do dolnych części układu oddechowego np. podczas intubacji. Źródłem zakażenia stają się płytki nazębne, zaś efektem jest pooperacyjne zapalenie płuc. Istnieją liczne dowody na występowanie takiego mechanizmu zakażenia. Częstość występowania takich zakażeń zmniejsza właściwa higiena jamy ustnej przed planowanym zabiegiem (szczotkowanie zębów i dziąseł, płukanie roztworem 0, 125% chlorheksydyny). Czynności higieniczne dotyczące jamy ustnej powinny być wykonywane przed przyjazdem chorego do bloku operacyjnego. 

  
Kaniulacja naczyń

   Wykonywana często, jako kaniulacja do naczyń obwodowych lub naczyń centralnych. Obowiązujące zasady:
a. Odkażanie skóry przy użyciu 2% chlorheksydyny.
b. Procedura zakładania dostępu do naczyń centralnych musi być wykonana w sposób jałowy (fartuch, maska, obłożenie pola).
c. Wszystkie narzędzia i cewniki jałowe.
d. Opatrunek jałowy polecany przez producenta.
Błędy prowadzą do zakażenia odcewnikowego, prowadzącego do sepsy, wymagającego kosztownego leczenia i zwiększającego ryzyko zabiegu.

  
Rodzaje zakażeń w praktyce anestezjologicznej

   Zakażenia wirusowe: HIV - ryzyko zakażenia niskie, ryzyko serokonwersji 0,3%. HIV - ryzyko zakażenia po zakłuciu igłą wynosi 22 - 31%. HCV - ryzyko serokowersji po zakłuciu wynosi 1,8%. Herpes simplex - typowe zakażenie u anestezjologów (palce) po styczności ze śluzówkami zakażonymi pacjenta. CMV - zakażenie występuje rzadko po styczności z zakażoną krwią. VZV - zakażenie po bezpośredniej styczności, występuje rzadko. Grypa - częste zakażenia z powodu bliskości śluzówek pacjenta (intubacja). Priony - zakażenia rzadkie, poprzez krew. SARS - zakażenia kropelkowe, konieczność noszenia masek przeciwwirusowych.

   Zakażenia bakteryjne: Gruźlica - zakażenie drogą oddechową (aparat do znieczulenia), Zakażenia bakteriami opornymi na antybiotyki - zakażenie poprzez kontakt, uważać na pacjentów skolonizowanych MRSA lub VRE.

  Powyższe zalecenia winny być wdrożone i okresowo sprawdzane. Konieczne jest okresowe szkolenie personelu i sprawdzanie (audit). Stanowi to obowiązek kierowników poszczególnych zespołów i kierownika bloku operacyjnego. 



  Zalecane piśmiennictwo

1. Centers for Disease Control and Prevention. Guidelines for preventing the transmission of Mycobacterium tuberculosis in helath care facilities. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 1994;43:1-132. (www.cdc.gov)
2. Centers for Disease Control and Prevention. Immunization of health care workers. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 1997;46:1-132. (www.cdc.gov)
3. Centers for Disease Control and Prevention. Recommendations for prevention and control of hepatitis C virus (HCV) infection and HCV-related chronic desease. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 1998;47:1-15. (www.cdc.gov)
4. Centers for Disease Control and Prevention. Updated US Public Health Service guidelines for the management of occupational exposures to HBV, HCV and HIV and recommendations for postexposure prophylaxis. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2001;50 (RR11):1-42.. (www.cdc.gov)
5. Clinical Anesthesia Procedures of the Massachusetts General Hopital. Red. PF Dunn. Lippicott Williams &Wilkins. Wyd. 7. Philadephia. 2007. 

 

XI Ogólnopolskie Sympozjum / 26-05-2011, 09:58, wyświetleń: 5752
drukuj drukuj


Komentarze

Aby dodać komentarz musisz się zalogować.







§ Regulamin








strony www, sklepy internetowe, pozycjonowanie Copyright © 2011 Blok operacyjny. Wszelkie prawa zastrzeżone.